Vanuit de thematiek van opgroeiende kansarme jongeren initieert stichting Shoot-n-Share het documentair filmproject Niemandsland. Niemandsland is een korte documentaire over de belevenissen en toekomstdromen van Osama Mohamed, een achttienjarige leerling van het speciaal onderwijs. Osama heeft een lichte verstandelijke beperking en daardoor een exclusieve blik op de wereld. Hij legt volgens geheel eigen wetten en regels verbanden, systematiseert en structureert zo zijn eigen wereld. Aan het einde van zijn schoolcarrière ligt de wereld open, maar niet aan zijn voeten. Hoe moet je volwassen worden, als je kansen door de maatschappij en je omgeving beperkt worden ingeschat? Wat blijft er over van je dromen? Hoe blijf je overeind?

Osama is gefascineerd door beweging en grenzen. Met Rotterdam Centraal en Rotterdam Airport als uitvalsbasis reist hij in zijn vrije tijd solo per trein en vliegtuig naar verschillende Europese steden, het liefst zo ver mogelijk. Zijn reizen legt Osama van begin tot einde vast met zijn camera en mobiele telefoon; bij thuiskomst plaatst hij zijn filmpjes en foto’s op YouTube en Panoramio. Het doel van de reis is het bereiken van een nieuwe – nog niet bekende bestemming. Daarbij neemt Osama de nodige risico’s en is hij continu bezig met het bedenken van tactieken om controle over de situatie te behouden. Met zijn mobiele telefoon en een GPS-systeem houdt hij exact bij wanneer hij een grens nadert en hoe de trein hem van station tot station naar zijn bestemming brengt.
Wanneer Osama op verkenning is in een onbekende stad voelt hij zich vrij, is hij in zijn element. Met zijn camera tussen hem en de wereld in dwaalt Osama door de stad, coördineert hij de prikkels die op hem afkomen en gaat hij op in de omgeving. Hij heeft oog voor alles om hem heen. Osama is niet geïnteresseerd in de toeristische trekpleisters van de stad, maar blijft juist hangen waar andere mensen op doortocht zijn: het treinstation, het vliegveld, de lift… Onbestemde en weinig uitnodigende plekken, van menselijke sporen ontdaan, zijn het decor waartegen Osama’s avonturen zich afspelen.

Osama overschrijdt niet alleen landsgrenzen, hij verkent ook sociale grenzen. Wat is goed en wat is kwaad? Waar kom ik mee weg? Wie kan ik vertrouwen? En wie heeft de macht? Wat kan er allemaal mis gaan? Zijn reizen naar onbekende steden zijn een metafoor voor zijn stappen naar volwassenheid: het op eigen houtje vinden van een eigen weg in een vreemde stad, een vreemde wereld.

In de zomer van 2010 vertrok Osama per trein naar Berlijn. De Berlijnse Muur en de geschiedenis van de stad spoken door zijn hoofd. In Niemandsland volgen we Osama op zijn reis naar Berlijn en worden deelgenoot van de spanning van de treinreis, Osama’s dwalingen door de stad en zijn onaflatende nieuwsgierigheid naar alles om hem heen. In observatie en gesprek leren we Osama steeds beter kennen en begrijpen. Zijn wereld die vooraf onlogisch leek wordt steeds duidelijker. Met het beeld dat Osama zelf maakt met de camera van zijn mobiele telefoon kruipen we nog verder in zijn beleving. Er is geen ontsnappen aan de blik van Osama.

Het verhaal van Osama Mohamed is één van de vele onderbelichte en bijzondere verhalen van kansarme jongeren op weg naar volwassenheid en autonomie. Door Osama’s eigen beleving en blik op de wereld centraal te stellen beoogt stichting Shoot-n-Share op positieve wijze bij te dragen aan de beeldvorming over jongeren met een verstandelijke beperking of andere ernstige leerproblematiek.

Credits

Niemandsland is een productie van Stichting Shoot-n-Share                i.s.m. Veldwerk | film + educatie + beleid

Scenario, regie, camera, geluid en montage:
Lieke van Pruijssen en Bieke Versloot – Veldwerk | film + educatie + beleid
Ontwerp website: Rens van den Berge – Rens Illustratie + Vormgeving
Webdesign: André Kreft – AKNL

Niemandsland is financieel mogelijk gemaakt door:
Nederlandse Stichting voor het Gehandicapte Kind
Stichting Bevordering van Volkskracht
Fonds verstandelijk gehandicapten
Veldwerk | film + educatie + beleid